Od 23 maja do 11 lipca 2026 r. w sali wystaw czasowych Centrum Edukacji Przyrodniczej można oglądać unikalną wystawę oryginalnych rysunków i ilustracji Jerzego Heintze. Wystawa jest otwarta dla zwiedzających od wtorku do soboty w godzinach 9:00-15:00. Wstęp na wystawę jest bezpłatny (nie trzeba kupować biletu na wystawy główne).

„Motyle Jerzego Heintze”

Czytelnik przeglądający barwne tablice atlasu Jerzego Heintzego przeżywa moment zaskoczenia, dziwiąc się ogromnej różnorodności form i kształtów motyli krajowych oraz ich postaci młodocianych, to jest gąsienic i poczwarek. Czy to możliwe, aby tak bogate zróżnicowanie istniało w naszej faunie uchodzącej przecież za ubogą i wręcz nieatrakcyjną w porównaniu z efektownymi gatunkami krajów tropikalnych?

Zaskoczenie przechodzi w niedowierzanie, gdy zwróci się uwagę na rozległą skalę barwnych efektów, jakimi przykuwają oko widza oglądane wizerunki. Chciałoby się rzec, że w naszym kraju nie może być takich motyli. Refleksja bardzo znamienna w obecnej dobie tak przecież przeładowanej jaskrawymi kolorami syntetycznych barwników i tworzyw spotykanych na każdym kroku. A jednak takie zadziwiające barwą i kształtem żywe klejnoty istnieją w naszej przyrodzie. Gdzie? Wszędzie wokół nas, gdziekolwiek skierujemy swoje kroki. Na polu, łące i w lesie, na nizinach i w górach, a nawet i wśród murów miejskich. Trzeba tylko umieć je dojrzeć, a dojrzawszy zachwycić się nimi. Właśnie jak to uczynił autor atlasu, którego tak oczarowały motyle, że na szereg lat oddał swą paletę na ich usługi, starając się skłonić te urocze owady do pozowania.

Prof. dr Stanisław F. Adamczewski (fragment przedmowy z 1971 r. do atlasu „Motyle Polski”, wyd. 1978 r.)

Jerzy Władysław Heintze (ur. 18 VII 1921, Warszawa, zm. 15 III 1995, Warszawa), artysta plastyk, z zamiłowania przyrodnik i entomolog. Jego młodość przypadła na trudny czas II wojny światowej, był żołnierzem Powstania Warszawskiego (ranny 5 sierpnia, po wyzdrowieniu działał w służbach pomocniczych). Rozpoczął studia w trybie tajnym na Wydziale Lekarskim UW (1940), pasjonował się również muzyką, był członkiem zespołów muzyczno-teatralnych w 1 Armii WP jako aktor i muzyk.

Jednak Jerzego Heintze najbardziej pociągały sztuki plastyczne. W 1946 roku rozpoczął studia na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, sześć lat później obronił dyplom w pracowni prof. Edwarda Kokoszko. Po skończeniu studiów został na uczelni – był asystentem, a później adiunktem na Wydziale Malarstwa. W 1951 roku został członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków, a rok później objął stanowisko redaktora graficznego w wydawnictwie Nasza Księgarnia, jednym z ważniejszych w Polsce, bo wydającym niezwykle szeroki wachlarz publikacji. Choć Jerzy Heintze dość szybko związał swoją zawodową drogę z ilustracją książkową, miał poza nią bardzo wiele pasji. Największą z nich i oddziałującą na twórczość była entomologia. Hodował motyle, prowadził naukowe badania nad ich życiem, był członkiem Polskiego Towarzystwa Entomologicznego. Owocem tej pasji jest do dziś wysoko ceniony autorski atlas „Motyle Polski”, którego ilustracje urzekają tak samo malarskim urokiem, jak dokumentacyjną precyzją, a teksty ukazują głęboką wiedzę przyrodniczą autora. Krążyła opinia, że na rysunkach Heintzego widać nawet pyłek na motylich skrzydłach, niestety te niuanse znikły w rezultacie niedoskonałości druku. (wg materiałów syna artysty Wojciecha Paszkowicza oraz artykułu (https://culture.pl/pl/tworca/jerzy-heintze)

Z zachowanych materiałów archiwalnych i wspomnień tych, którzy Go znali, wyłania się obraz człowieka wrażliwego, subtelnego i bez reszty oddanego swojej pracy, dla którego jedną z najistotniejszych wartości był szacunek do Przyrody.

Luiza Wojciechowska-Konopka, kurator wystawy

Serdecznie zapraszamy!